Chris' Lesotho Diary

by Dolen Cymru, on 2010-02-01

Chris Gozzard is a 29 year old science teacher from Maelor Secondary School in Penley near Wrexham. In January along with five other teachers from Wales, Chris flew out to Lesotho in Southern Africa to take part in a challenging six month teaching programme organised by the Welsh charity Dolen Cymru. The group will teach in local schools located in the north of the small mountainous African country. Wales and Lesotho have now been twinned for twenty-five years and building partnerships between schools in the two countries is an important part of the work. Chris arrived in Leribe at middle of January this year and has been placed in St Saviours Secondary School. This is Chris' diary.

"I'm finding working there really rewarding - the pupils are just wonderful - very bright and intelligent. They have a different system to us in the UK; here if you don't pass the final exam at the end of the year you can't progress to the next class. Sometimes pupils miss a few years of education because they have to work for their family, This means that classes in high schools have a real mix of students of all ages but with roughly the same ability. In some ways I really wish we could adopt this system in the UK, so many pupils get left behind and if they only had a year or two extra to go at their own pace, it could really benefit them.

In the science department there is a grave need of chemicals for experiments. Remembering my science lessons about electrolysis, I found some carbon rods and batteries in a dusty store cupboard and thought I'd give making my own chemicals a go. Lots of pupils and teachers have been asking me what I have been making in the prep area - basically out of a large water bottle cut in two, two electrodes stuck in underneath - blue tac stopping it from dripping - a chemical maker!! I have been down to the local shop and bought a bag of salt or NaCl - to all you chemists out there, using this set up and a battery I have been able to make chlorine gas, hydrogen gas and the by-product is Sodium Hydroxide, a strong alkali which the pupils can use in acid/alkali experiments. If I can get the hydrogen and chlorine to react, I can also make hydrochloric acid! Next week I will be showing the chemistry teacher how to make red cabbage acid/alkali indicator

Today was my first real taste of Basotho food, papa and moroho. Papa is just ground maze that has the consistency of mash potatoes but really has no taste. I'm not going to lie, it was pretty hard to get down but when you have the staff room looking at you for your approval it is very difficult to refuse. Moroho is Sesotho for vegetables, but was just incredibly salty cabbage. All the teachers were laughing at me! I don't think I have ever tasted anything SO salty in my life and the teachers were telling me that some pupils would even ask for more salt. Hmmm...

After lunch, Victoria Kente, the head of science and myself went through the laptop and I showed Victoria all the great science software on there. I'm aiming to show all the teachers how they can use the laptop in their lessons. Really feel motivated and positive at the moment. So much to do - now off to cook Bolognese and pasta, and even sit down to a bit of Gavin a Stacy (series 2 now)

28/1/10 Results Day
In the morning I ventured into the staffroom as I usually do, expecting to be greeted in Sesotho, and questioned on which Sesotho words I had learnt but today all was different. In the corner of the room was what can only be described as a scrum of teachers, huddled around a local newspaper. It was the day when all the examination results of all the schools in Lesotho are published. Everyone seemed really happy, I heard comments like "Better than last year" and "this puts St Saviours on the map!". School assembly was even more eventful than usual. The pupils where singing and dancing. They'd have raised the roof, if there was a roof! The principal Ntate Rampai congratulated all the students. Teachers got up to say how well they had all done, even a pupil got up on stage "VIVA ST STAVIOURS!!" he shouted. The pupils went crazy - for a moment it reminded me of a gig where the artist whips the crowd into a frenzy.

Later, night finished with an awesome thunderstorm in the distance, an amazing light displace, each strike lighting up the clouds. Welcome to Africa!

29-1-10
Today Ma Tshabalala, a chemistry teacher at St Saviours, was teaching about acids and alkalis. I had asked her to bring in some red cabbage, which she did. Red cabbage is a great natural indicator. All you need to do is mash it up in a pestle and mortar with some hot water, drain off the purple dye and that's it! Put it in a test tube with either acid or an alkali and it will change colour, deep red for acid and emerald green form an alkali. You can't work out the pH value of the acid or alkali but it's a great way of getting the pupils making something, and it works like a charm every time!

As always school finished early on a Friday but I was told to stay around for a surprise - The staff threw a party for my arrival. Brilliant! A few bottles of Muluti beer later I was dancing with everyone in the staffroom. Just a wonderful way to be welcomed!

30-1-10
I am visiting the local hospital, not that I am feeling ill! They have a open access wireless network and free range chickens to boot. The hospital is the world's most bizarre internet café, just sitting here in the X-ray department with chickens running around my feet, surfing the web!"

Arwerthiant Elusennol er budd Apêl 25 Dolen Cymru

by Dolen Cymru, on 2009-05-26

Mae’n bleser gan Dolen Cymru, ar y cyd â’r CPA, gynnal derbyniad siampên ac arwerthiant elusennol er budd Apêl 25 Dolen Cymru, ar 12 Tachwedd. Ei Fawrhydi, Brenin Letsie III fydd y gwestai anrhydeddus yn y digwyddiad arbennig, sy’n codi arian tuag at Apêl 25 Dolen Cymru.

Nod Apêl 25 yw codi £250,000 ar gyfer adeiladu canolfan hyfforddi gynaliadwy yn Lesotho a fydd yn cynnig cefnogaeth fawr ei hangen i ddatblygu sgiliau’r bobl fwyaf agored i niwed yn Lesotho. Mae bron traean poblogaeth Lesotho yn dioddef o HIV/AIDS, ac mae’r disgwyliad oes yn Lesotho yn llai na 40 mlynedd. O ystyried ystadegau mor enbyd, mae gwaith addysgol a hyfforddiant yn hanfodol ar gyfer adeiladu dyfodol gwell i Lesotho.

Mae’n anrhydedd i ni gael nifer o westeion arbennig yn mynychu’r digwyddiad gan gynnwys pobl bwysig ym mywyd Lesotho, y Prif Weinidog y Gwir Anrhydeddus Rhodri Morgan, aelodau o Gynulliad Cymru ac ymddiriedolwyr a gwirfoddolwyr Dolen Cymru.

Rydym wedi sicrhau nifer o roddion cyffrous ar gyfer yr arwerthiant gan gynnwys treulio diwrnod gyda’r RAF, gwers goginio gydag Aled Williams, sef enillydd ysgoloriaeth 2006 Gordon Ramsay, penwythnos yn y gwesty newydd, The Townhouse ym Miwmares a llawer o roddion eraill.

Gobaith cyfarwyddwr interim Dolen Cymru, Eleanor Gardner, yw y bydd Apêl 25 yn cynnig cyfle i bobl Lesotho weithio tuag at greu dyfodol cynaliadwy.

Meddai Eleanor ‘Mae’r ganolfan hyfforddi’n hanfodol er mwyn i Lesotho ddatblygu a chryfhau ymhellach ei chysylltiadau hanfodol â Chymru. Bydd yn creu amgylchedd delfrydol i Dolen Cymru weithio ochr yn ochr â Lesotho Wales Link, ein chwaer elusen yn Lesotho. Bydd hyn yn ein galluogi ni i gychwyn strwythur cefnogi angenrheidiol ar gyfer cysylltiadau hanfodol rhwng Cymru a Lesotho a chynyddu ein gwaith da rhwng y ddwy genedl. Mae Dolen Cymru yn gweithio tuag at gynnig rhagolwg i bobl agored i niwed Lesotho o ddyfodol gwell a mwy cynaliadwy.’

Nodiadau i Olygyddion

Dolen Cymru

Mae Dolen Cymru - Wales Lesotho Link - yn elusen o Gymru a sefydlwyd yn y Swyddfa Gymreig ym 1985 a hon fu’r enghraifft gyntaf o efeillio gwlad a gwlad yn y byd. Mae Dolen Cymru yn hyrwyddo gweithgareddau sy’n cysylltu mudiadau iechyd, ysgolion, pentrefi, ardaloedd, ac eglwysi yng Nghymru ac yn Lesotho.

Apêl 25

Nod Apêl 25 yw codi £250,000 erbyn 2010, sef pen-blwydd Dolen Cymru yn 25 oed, i adeiladu, cyfarparu a chefnogi canolfan hyfforddi a diwylliannol fodern yn Lesotho. Helpwch Dolen Cymru i gyrraedd ein nod o sicrhau’r cyfleuster hyfforddi hwn, a fydd yn cynnig cefnogaeth fawr ei hangen tuag at ddatblygu sgiliau i bobl Lesotho, gan adeiladu ar eu gallu a’u helpu nhw i helpu eu hunain.

Bydd rhaglenni hyfforddi’n cynnwys sgiliau cyfrifiadurol, cyrsiau rheoli, sgiliau byw’n annibynnol a sgiliau garddwriaethol. Bydd ein cyfleusterau o fewn cyrraedd y bobl fwyaf agored i niwed yn Lesotho. Yn benodol, bydd sesiynau hyfforddi’n cael eu teilwra i ateb anghenion pobl anabl, gan ganiatáu iddynt ennill sgiliau gwerthfawr a’u galluogi nhw i sicrhau cyfleoedd gwaith.

Ymweliad Addysgol Ei Fawrhydi, Brenin III o Lesotho

by Dolen Cymru, on 2009-05-26

<!-- /* Font Definitions */ @font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:roman; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-1610611985 1107304683 0 0 159 0;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-unhide:no; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; margin:0cm; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} .MsoChpDefault {mso-style-type:export-only; mso-default-props:yes; font-size:10.0pt; mso-ansi-font-size:10.0pt; mso-bidi-font-size:10.0pt;} @page Section1 {size:612.0pt 792.0pt; margin:72.0pt 72.0pt 72.0pt 72.0pt; mso-header-margin:36.0pt; mso-footer-margin:36.0pt; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} -->

Bydd dydd Mercher 12 Tachwedd yn gweld Ei Fawrhydi, Brenin Letsie III o Lesotho yn cyrraedd ar ei ymweliad cyntaf â Chymru ac mae’r elusen o Gymru, Dolen Cymru yn falch iawn o groesawu Ei Fawrhydi i’r wlad ar yr achlysur arbennig hwn.

Bydd rhan sylweddol o ymweliad Ei Fawrhydi yn canolbwyntio ar y cysylltiadau addysgol rhwng Cymru a Lesotho sydd wedi cael eu creu gan Dolen Cymru drwy eu rhaglenni addysgol niferus.

Bydd Ei Fawrhydi yn ymweld â nifer o ysgolion yng Nghymru sy’n gysylltiedig ag ysgolion yn Lesotho, gan gynnwys Ysgol Uwchradd St Cenydd ac Ysgol Gynradd Trewen. Bydd Ei Fawrhydi Brenin Letsie III hefyd yn cyfarfod â John Griffiths AC, y Gweinidog Sgiliau yn yr adran plant, addysg a dysgu gydol oes i glywed pam mae’r cyswllt addysg mor hanfodol i waith Dolen Cymru.

Mae rhaglen gysylltu ysgolion Dolen Cymru yn caniatáu i ddisgyblion o’r ddwy wlad astudio a dysgu am eu diwylliannau ei gilydd ac mae ei llwyddiant wedi bod heb ei ail. Mae Ysgol Uwchradd St Cenydd yn enghraifft ragorol o ysgol wedi’i gefeillio yng Nghymru. Arweiniodd grant tair blynedd gan y Cyngor Prydeinig at anfon dau athro a disgybl o Ysgol Uwchradd St Cenydd bob blwyddyn i’w hysgol gyswllt, Mount Royal, yn Lesotho. Mae arfer addysgol a datblygiad proffesiynol staff yn y ddwy wlad wedi gwella’n aruthrol diolch i’r cyswllt, gan fod sgiliau a thechnegau addysgol wedi cael eu cyfnewid.

Tra bydd yng Nghymru, bydd Ei Fawrhydi Brenin Letsie III hefyd yn ymweld â phrosiect Mencap Rhydaman. Bydd ef yn ymweld â’r ganolfan 2Activ8, rhan o Fudiad ehangach Mencap sy’n darparu cyfleoedd hyfforddi i bobl anabl yn Rhydaman, i gyfarfod â phobl anabl sy’n gweithio yn y ganolfan a sylfaenydd yr elusen.

Nodiadau i Olygyddion

Dolen Cymru

Mae Dolen Cymru - Wales Lesotho Link - yn elusen o Gymru a sefydlwyd yn y Swyddfa Gymreig ym 1985 a hon fu’r enghraifft gyntaf o efeillio gwlad a gwlad yn y byd.  Mae Dolen Cymru yn hyrwyddo gweithgareddau sy’n cysylltu mudiadau iechyd, ysgolion, pentrefi, ardaloedd, ac eglwysi yng Nghymru ac yn Lesotho.

Apêl 25

Nod Apêl 25 yw codi £250,000 erbyn 2010, sef pen-blwydd Dolen Cymru yn 25 oed, i adeiladu, cyfarparu a chefnogi canolfan hyfforddi a diwylliannol fodern yn Lesotho. Helpwch Dolen Cymru i gyrraedd ein nod o sicrhau’r cyfleuster hyfforddi hwn, a fydd yn cynnig cefnogaeth fawr ei hangen tuag at ddatblygu sgiliau i bobl Lesotho, gan adeiladu ar eu gallu a’u helpu nhw i helpu eu hunain.

Bydd rhaglenni hyfforddi’n cynnwys sgiliau cyfrifiadurol, cyrsiau rheoli, sgiliau byw’n annibynnol a sgiliau garddwriaethol. Bydd ein cyfleusterau o fewn cyrraedd y bobl fwyaf agored i niwed yn Lesotho. Yn benodol, bydd sesiynau hyfforddi’n cael eu teilwra i ateb anghenion pobl anabl, gan ganiatáu iddynt ennill sgiliau gwerthfawr a’u galluogi nhw i sicrhau cyfleoedd gwaith.

Diweddariad ar yr Apêl 25

by Dolen Cymru, on 2009-05-26

Mae cefnogaeth ar gyfer yr Apêl 25 wedi bod yn tyfu’n gyflym ac rydym wedi gwneud cynnydd da, fodd bynnag mae ein targed yn bell i ffwrdd o hyd. Gydag ymroddiad a gwaith caled pawb, rydym yn dod yn agosach at ein targed o £250,000. Serch hynny, mae angen eich help a’ch cefnogaeth arnom o hyd i ddarparu’r hyfforddiant sydd ei angen er mwyn sicrhau ffordd decach a mwy cynaliadwy o fyw yn Lesotho.

Y cyfanswm sydd wedi’i godi hyd yn hyn yw £47,297.36

Diolch i’r holl unigolion, cwmnïau ac ysgolion sydd wedi cymryd rhan mewn codi arian, gobeithiwn y byddwch yn parhau i gefnogi Apêl 25 i’n helpu ni i gyrraedd ein targed ar gyfer 2010!

Digwyddiad Ieuenctid yng Nghanolfan Mileniwm Cymru

by Dolen Cymru, on 2009-05-26

Teithiodd bobl ifanc o ledled Cymru i fynychu Diwrnod Ieuenctid Dolen Cymru a gynhaliwyd yr wythnos diwethaf. Ymysg y gweithgareddau doniol a dod i adnabod ei gilydd, roedd gwir deimlad o barodrwydd pobl ifanc i ddod ynghyd a bod yn rhan o waith Dolen Cymru.

Bu cyflwyniadau creadigol ac arddangosfeydd disgyblion Ysgol St Cenydd ac Ysgol Maelor yn ysbrydoliaeth i bobl ifanc arall yn y digwyddiad drwy wneud iddynt ystyried gwirfoddoli, codi arian a fforwm ieuenctid fel syniadau o sut y gallai pobl ifanc ymwneud mwyfwy â Dolen Cymru.

Am fwy o fanylion am ein prosiectau ieuenctid os gwelwch yn dda cliciwch yma